گزارش ویژه: میلیتاریزه کردن اماکن غیرنظامی و تشدید فضای امنیتی و نظامی در کوردستان
بر اساس گزارشهای میدانی سازمان حقوق بشری ههنگاو، همزمان با تشدید تنشهای نظامی در منطقه، جمهوری اسلامی ایران سیاست «استفاده ابزاری از اماکن غیرنظامی» را در شهرهای مختلف کوردستان از جمله سردشت، پاوه، روانسر، کرمانشاه، مهاباد، سقز، مریوان و بانه را به شکلی گسترده به اجرا درآورده است. این اقدامات نه تنها زیست روزمره شهروندان را مختل کرده، بلکه جان غیرنظامیان را به عنوان «سپر انسانی» در معرض خطر جدی و مستقیم قرار داده است.
تبدیل اماکن عمومی و آموزشی به پادگانهای نظامی
گزارشها حاکی از استقرار گسترده نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات سنگین در اماکن زیر است:
مراکز آموزشی: هەنگاو در گفتگو با شهروندان دریافتە است،تعدادی از مدارس و دانشگاهها در شهرهای سقز، سردشت، سنندج، پاوه، روانسر، کرمانشاه، مهاباد و روستاهای اطراف توسط نیروهای نظامی مورد استفادە قرار گرفتە است، این درحالیست کە از ابتدای آغاز جنگ میان اسرائیل و آمریکا و ایران تمامی مدارس و مراکز آموزشی در ایران بە حالت تعطیل درآمدند.
اماکن مذهبی و ورزشی: شاهدان عینی بە هەنگاو اعلام کردەاند، مساجد در روستای «بیوران» سردشت، «گوگجه» مریوان و روستاهایی در پاوه، و همچنین سالنهای ورزشی مانند «جلیلی خسروشاهی» در مهاباد سالن ورزشی حجاب در سقز به محل استقرار صدها نیروی مسلح و انتقال تسلیحات جنگی سنگین و نیمە سنگین تبدیل شدهاند.
مطابق با کنوانسیون چهارم ژنو، تفکیک میان اهداف نظامی و اماکن غیرنظامی یک اصل بنیادین است. استقرار نیروها در بافت مسکونی و اجبار شهروندان به تخلیه منازل مجاور مصداق بارز به خطر انداختن تعمدی جان غیرنظامیان در قبال حملات هوایی احتمالی است.
مقاومت مدنی و تهدیدهای مرزی
در کنار فضای رعب و وحشت، گزارشهای دریافتی هەنگاو از مقاومت جمعی شهروندان در برابر استقرار نیروهای نظامی در اماکن آموزشی و ورزشی حکایت دارد؛ به طوری که اهالی روستای «گوگجه» مریوان موفق شدند ، نیروهای مسلح را از مسجد و مدرسه روستا بیرون برانند. همچنین هەنگاو طی روزهای گذشتە گزارشاتی را در مورد مقاومت مردمی در داخل شهر مریوان و سقز در مقابل انتقال و استقرار نیروهای نظامی در سالنهای ورزشی منتشر کردە بود.
در گزارش های پیشین هەنگاو آمده است که، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در شهرهای مرزی، دستور شلیک مستقیم به شهروندانی را کە در این مناطق تردد میکنند را دارند واین موضوع جان هزاران شهروند ساکن این مناطق را با تهدید جدی روبرو میکند. در همین رابطه طی روزهای اخیر فرزین ساسانی در مرز مریوان با شلیک مستقیم این نیروها به شدت مجروح و یک شهروند اهل سقز به نام آرمان خالقپناه در مرز بانه با شلیک مستقیم زمانی کە در حال رانندگی یک خودرو بودە، کشته شده است.
همچنین، طی روزهای اخیر عشایر کوچرو در مناطق مرزی قصرشیرین، خسروی، نفتشهر و سومار با فشار و ضربالاجل نیروهای نظامی ناچار به ترک این مناطق شدهاند. ههنگاو پیشتر گزارش داده بود که تخلیه این مناطق مرزی به منظور مستقر شدن یگانهای زرهی و توپخانهای سپاه پاسداران انجام گرفته است.
اقدامات جاری در شهرهای مختلف کوردستان، از جمله استقرار در مساجد و مدارس، ایجاد ایستبازرسیهای متعدد و تهدید به قتل در مرزها، نشاندهنده نقض سیستماتیک حقوق بنیادین بشر است. تداوم این وضعیت و استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر دفاعی، میتواند منجر به افزایش قربانیان غیرنظامی در این مناطق شود.
