گزارش اختصاصی ههنگاو از موج بازداشتهای گسترده پس از آغاز جنگ؛ دستکم هزار و ۷۰۰ شهروند توسط نیروهای حکومتی ایران بازداشت شدهاند
ههنگاو؛ پنجشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۴
با آغاز دور جدید جنگ میان ایالات متحده آمریکا، اسرائیل و ایران از تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی اقدام به بازداشتهای غیرقانونی و گسترده شهروندان، فعالان مدنی و خانوادههای دادخواه در سراسر کشور کردهاند. آمارهای تجمیعی نشاندهنده بازداشت دستکم ۱۷۰۰ نفر از آغاز جنگ میباشد.
بر اساس آمار گردآوری شده در مرکز آمار و اسناد سازمان حقوق بشری ههنگاو، در بازه زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۶ فروردین ۱۴۰۵، دستگاههای امنیتی از جمله اطلاعات سپاه، وزارت اطلاعات و فراجا، با بهرهگیری از شرایط جنگی، فضای امنیتی شهرها را تشدید کرده و اقدام به بازداشت گسترده شهروندان بدون ارائە هیچ حکم قانونی نمودهاند. بر طبق این گزارش دستکم ۱۷۰۰ شهروند توسط این نهادها بازداشت شدهاند که تاکنون هویت ٧٠ نفر از آنها برای ههنگاو احراز شده است.
اتهامات انتسابی و فشار بر بازداشتشدگان
دستگاه قضایی و حکومتی جمهوری اسلامی اتهامات مطروحه علیه افراد بازداشت شده را در دستههای زیر طبقهبندی کرده است:
۱. جاسوسی: تصویربرداری از مراکز حساس، ارسال مختصات نظامی و همکاری با سرویسهای اطلاعاتی خارجی از جمله موساد اسرائیل.
۲. اقدام علیه امنیت ملی: نگهداری اسلحه، تجهیزات اینترنت ماهوارهای (استارلینک)، تلاش برای سازماندهی تجمعات و درگیری مسلحانه.
۳. فعالیت رسانهای: ارتباط با رسانههای خارج از کشور و اخلال در امنیت روانی جامعه در فضای مجازی.
بازداشت بیش از ٣٠٠ شهروند کورد در جریان جنگ اخیر
با استناد به آمار ثبت شده در مرکز آمار و اسناد ههنگاو، از زمان آغاز جنگ تا روز پنجشنبه ۶ فروردین (۲۷ روز)، دستکم ٣٠٠ شهروند کورد در استانهای ایلام، کرمانشاه (کرماشان)، کوردستان (سنندج)، آذربایجان غربی (ارومیه) و همچنین تهران توسط نیروهای حکومتی بازداشت شدهاند.
ههنگاو تاکنون توانسته است هویت کامل ۲۵ نفر از شهروندان بازداشت شده را احراز کند.
سلب حق دادرسی عادلانه و اخذ اعترافات اجباری
سازمان حقوق بشری ههنگاو تاکید میکند که همزمان با آغاز درگیریهای نظامی، دولت ایران با اعمال محدودیتهای شدید و قطع گسترده دسترسی به اینترنت، عملاً سدی در برابر نظارت نهادهای حقوق بشری و جامعه جهانی ایجاد کرده است. این وضعیت «بیخبری مطلق»، ضریب آسیبپذیری بازداشتشدگان را به شدت افزایش داده و نگرانیها را در خصوص وقوع ناپدیدسازیهای قهری و شکنجههای سازمانیافته به اوج رسانده است. عدم دسترسی آزادانه به اطلاعات، نه تنها فرآیند احراز هویت بازداشتشدگان را با مشکل جدی مواجه کرده، بلکه نهادهای امنیتی برای سرکوب بیشتر و سناریوسازیهای خود علە بازداشت شدگان، فضای بیشتری خواهند داشت.
همچنین از همان روزهای آغازین جنگ، صداوسیمای جمهوری اسلامی در تداوم همکاری مداوم و همیشگی خود با نهادهای امنیتی و حکومتی، اقدام به انتشار ویدئوهایی از اعترافات اجباری شماری از بازداشت شدگان کرده است.
این تصاویر که در شرایط بازداشت انفرادی و تحت فشار شدید روانی و جسمی ضبط شدهاند، فاقد هرگونه ارزش اثباتی حقوقی بوده و نقض صریح ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است.
تا زمان تنظیم این گزارش، به دلیل قطع اینترنت و انسداد سیستماتیک مجاری اطلاعرسانی و فضای رعب و وحشت حاکم بر خانوادهها، هویت دقیق اکثریت شهروندان بازداشت شده برای ههنگاو محرز نشده است و تنها ۷۰ نفر احراز هویت شدهاند.
ههنگاو نسبت به وضعیت سلامت و محل نگهداری این افراد ابراز نگرانی جدی میکند. استفاده از بازداشتشدگان به عنوان «سپر انسانی» در مراکز نظامی و امنیتی که هدف حملات هستند، مصداق بارز جنایت جنگی و نقض فاحش کنوانسیونهای ژنو است. ههنگاو پیشتر گزارش داده بود که در جریان بمباران بازداشتگاه شهرامفر سنندج (سنه) و بازدداشتگاه اطلاعات این شهر، شماری از شهروندان بازداشت شده مجروح شدهاند.
