گزارش ویژه دوم ههنگاو:شکنجههای جنسی از طریق بازجویان زن برای مردان و بازجویان مرد برای زنان، تهدید به اعدام و دادگاههای صحرایی
سازمان حقوق بشری ههنگاو به شواهد تکاندهندهای در رابطه با شکنجه بازداشتیان بە ویژە افراد جوان اعتراضات سراسری دی ١٤٠٤ دست یافتە است کە حاکی از استفاده از بازجوهای زن برای شکستن روانی مردان جوان بازداشتی در فرآیند بازجویی و استفاده جدی از خشونت جنسی در مورد بازداشتیان زن، تهدید به اعدامهای نمایشی و صدور سریع حکم اعدام است.
سازمان حقوق بشری ههنگاو در گفتوگو با چندین تن از بازداشتیان اخیر به جزئیات تکاندهندهای از وضعیت بازداشتیها دستیافته است که حاکی از روشهای جدیدی برای اعترافگیری سریع و برگزاری دادگاههای صحرایی بدون طی روند رسیدگی قانونی و به منظور سرکوب سریع اعتراضات بوده است. بازداشتیانی که در این رابطه با سازمان حقوق بشری ههنگاو مصاحبه کردهاند در بازه سنی بین ۱۸ سال تا ۳۲ سال قرار دارند و از جنسیتهای متفاوت هستند. این بازداشتیان از شهرها یا منطقههای متفاوتی با ههنگاو در تماس بودهاند، در بازداشتگاههای متفاوتی بازداشت بودهاند و هیچ کدام از آنها هیچ شناخت و ارتباطی با هم ندارند. با این حال روایتهای آنها از اعمال فشار، تهدید به قتل، اعدام و همینطور اعمال خشونتهای جنسی و روانی شدید برای اعترافگیری به طرز تکاندهندهای با همدیگر همخوانی دارد.
ههنگاو دریافته است که برخی از بازداشتیان در زمان بازداشت در مراکز نظامی نگەداری شدەاند و برخی در خانههای مسکونی بازداشت و بازجویی شدهاند. در برخی از این گفتوگوها ههنگاو با چندین مرد جوان بازداشتی مصاحبه کرده است که همگی از وجود بازجویان زن در کنار بازجویان مرد و شکنجه روانی و جنسی شدید توسط این بازجویان زن اطلاع دادهاند، امری که برای ههنگاو روشی جدید از شکنجههای شدید در بازجوییها محسوب میشود. این بازجوییها و شکنجههای شدید عموماً برای اعترافات تلویزیونی و کتبی به شدیدترین اتهامات و پروندەسازیهای امنیتی در رابطه با اعتراضات اخیر استفاده میشدند. راویان به ههنگاو گفتهاند که در بسیاری از موارد تا اعتراف نمیکردند آزاد نمیشدند. ههنگاو در این گزارش اختصاصی به برخی از این روایتها ارجاع مستقیم میدهد.
یکی از این راویان که مردی جوان است به ههنگاو گفته است: «دو سه روز اول فقط تفتیش و تکمیل اطلاعات بود. بعد تعداد بازداشتیها تقریباً یکسوم شد. من دو بازجو داشتم. یک بازجوی زن و یک مرد. بازجوی مرد نقش پلیس خوب را بازی میکرد و بازجوی زن نقش پلیس بد. به من فشار میآوردند که بگویم سلاح گرم داشتهام. گاهی اسلحه را به سمت پیشانیام میگرفتند و میگفتند شلیک میکنیم. میگفتند باید اعتراف کنی که از سرویسهای خارجی پول گرفتهای.»
این راوی که خود مورد شکنجههای شدید از طرف بازجوی زن قرار گرفته است میگوید که «یک روز تمام ساعتها شاید حدود هفت ساعت روی زمین خوابانده شدم و به صورت خوابیده بازجویی پس دادم. آن زن مرا تحت فشار قرار میداد که به جانباختگان این اعتراضات فحاشی کنم. از این بابت بسیار شرمدارم. آنها کاملاً آموزش دیده بودند که ما را به شدت آزار روانی بدهند. من تمام شکنجهها را توانستم تحمل کنم اما فشار روانی برای فحاشی به جانباختگان روزگار مرا غیرقابلتحمل کرده است. آنها عکس پیکر کشتهشدگان را به من نشان میدادند و میگفتند اگر اعتراف نکنی عاقبت تو این است. آن زن بازجو چای داغ را روی من ریخت، در همان حالت خوابیده توی صورتم تف میکرد. مرا میخواباند و پایش را میگذاشت روی صورتم. با ما شبیه برده رفتار میکردند. پیش از آزاد شدنم هم مرا مجبور کردند که از آن شکنجهگر زن تشکر کنم.»
راوی بعدی که مردی جوان و ۱۹ ساله است، به ههنگاو گفته است: «ما را در بازداشتگاهی خانگی بزرگ نگه داشتند. زن و مرد را جدا کردند. حتی به ترتیب سنی ما را از هم جدا کردند و نوجوانان را به جای دیگری منتقل کردند. من سه بازجو داشتم، دو مرد و یک زن. آن بازجوی زن بسیار بیرحم بود. دائم به من میگفتند که مرا خواهند کشت. حتی گفتند خبر مرگ مرا به خانوادهام دادهاند. من بسیار شرمگینم، جسارت است اما آن زن بازجو جورابش را در دهانم فرو میکرد و میگفت باید به کشتهشدگان فحاشی کنم. من از این بابت به ستوه رسیدهام و میخواستم جان خودم را بگیرم. آنها با ما مثل حیوان برخورد میکردند. طناب دار به گردنم میانداختند و میگفتند اعدامت میکنیم.»
سازمان حقوق بشری ههنگاو در گفتوگو با بازداشتیان متفاوتی دریافته است که جمهوری اسلامی در موج بازداشتهای اعتراضات سراسری دی ماه، از روش برقراری دادگاههای صحرایی، برای گرفتن اعترافات اجباری و دادن حکمهای سریع استفاده کرده است. اکثر افراد بازداشتی که با ههنگاو در این رابطه صحبت کردهاند گفتهاند که با فشارهای شدید جنسی، جسمی و روانی مجبور به نوشتن و ضبط ویدیوهای اعترافی سنگین علیە خود شده و بعضاً پس از چند روز به دادگاه فراخوانده شدەاند.
جمهوری اسلامی ایران در بیانیههای تهدیدآمیز خود در روز جمعه ۱۹ دی ماه نیز تصریح کرده بود که معترضان را به چشم «محارب»، «تروریست» و «جاسوس دشمنان خارجی» خواهد دید و به پروندههای آنها سریعاً «رسیدگی» خواهد کرد. راویان متعدد بازداشتی به ههنگاو گفتهاند که در اعترافهای خود باید میگفتند که از مواد مخدر استفاده کردهاند، از سرویسهای خارجی، احزاب، موساد و رسانههای خارج از کشور پول یا مأموریت دریافت میکردهاند.
در همین رابطه راوی دیگری که زنی ۳۲ سالەایست به ههنگاو گفت: «با طناب و دریل و قلاب وارد شدند و با اشارە بە سقف گفتند که اعدامتان میکنیم. به من گفتند با موساد کار میکنی. ضمناً میگفتند که از احزاب کوردستان برای فعالیتهایم پول گرفتم. تلاش زیادی بود به خارج از ایران وصلم کنند. آب سرد رویم میریختند، بسیار از شکنجههای جنسی استفاده میکردند. مداوم صدای آدمهایی که شکنجه میشدند را میشنیدم. حتی کودک ۱۲ ساله نیز در میان بازداشتیان قرار داشت. آنقدر آدم زیاد بود که نمیتوانستیم پاهایمان را دراز کنیم»
ههنگاو از طریق مصاحبههای متعدد با بازداشتیان دریافته است که پس از بازداشت به سرعت چک میشدەاند که آیا آنها به همراه خود گوشیهای موبایل دارند و اگر دارند آیا فیلمی در این گوشیها از اعتراضات وجود داشته است یا خیر، در صورت عدم همراه داشتن موبایل به سرعت به دادگاه انقلاب فرستاده میشدند، اما در صورت داشتن گوشی و فیلم داخل گوشیها در بازداشتگاههای رسمی و غیررسمی برای اخذ بازجویی و اعتراف علیه خود نگه داشته شده و شدیدا شکنجه میشدند.
همه بازداشتیانی که با ههنگاو گفتوگو کردهاند، با ارائه وثیقههای سنگین پس از روزها و هفتهها شکنجه و اعترافگیری آزاد شده و برخی از آنها به زودی نوبت جلسات دادگاهشان فرا خواهد رسید. برخی از آنها به ههنگاو گفتهاند که گوشیهای موبایلشان در مصادرە نهادهای امنیتی قرار دارد و بە آنها پس دادە نشدە است.
راوی دیگر مرد جوان ۲۲ سالهایست، او نیز از وجود راویان اطلاعی ندارد و به ههنگاو گفته است: «من در یک خانه مسکونی بازداشت بودم. نمیدانم بازجویانم چه کسانی بودند. مرا بسیار کتک زدند. تهدید کردند اما آنچه بیشتر از همه آزارم میداد بازجوی زنی بود که مرا شکنجه جنسی داد. مجبورم میکرد پایش را ببوسم. تحقیرم میکرد، فحاشی شدید. چندین و چند بار مرا مجبور کرد که پایش را ببوسم. حتی شلوار مرا پایین کشیدند و تهدید به تجاوز جنسی کردند»
برخی از بازداشتیانی که با ههنگاو در تماس بودهاند اعلام کردهاند که پیش از بیان تجربههای خود با این سازمان حقوق بشری قصد داشتهاند زندگی خود را به پایان برسانند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو همچنین نسبت به اعمال گسترده خشونت جنسی در این دور از بازداشتها هشدار داده و بر این اساس حال روانی بازداشتیان را وخیم ارزیابی میکند و از جامعه مدنی ایران و جامعه بینالمللی میخواهد نسبت به دسترسی روانشناسان امن به این بازداشتیان اقدام فوری انجام دهد.
بر اساس یافتههای ههنگاو جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ با بازداشتهای گسترده و اعمال روشهای فراقضایی حتی نسبت به دستگاه قضایی خود این حکومت و استفاده حداکثری از انواع شکنجه در بازداشتگاههایی که بعضاً حتی مکانشان روشن نیست و بازجویان و مأموران آن از مصونیت قانونی برخوردار هستند، در حال دست زدن به ابعاد دیگر و گستردهتری از جنایت است.
بر طبق آمار و اسناد موجود در مرکز آمار سازمان حقوق بشری ههنگاو از آغاز اعتراضات سراسری اخیر در ایران بیش از چهل هزار شهروند در شهرهای مختلف توسط نهادهای امنیتی بازداشت شدهاند که تاکنون هویت ۲۵۰۰ تن از آنها برای ههنگاو احراز شده است که در میان آنها ۱۸۶ زن و ۲۱۸ کودک زیر ۱۸ سال وجود دارد. همچنین ههنگاو تا کنون ۱۲۷۰ تن از جانباختگان این اعتراضات را احراز هویت کرده است که در میان آنها ۱۲۵ زن و ۹۳ کودک زیر ۱۸ سال هستند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو در رابطه با عدم شفافیت دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با تعداد، اسامی و مکان بازداشتیان، استفاده از شکنجههای جسمی، روانی و جنسی برای درهم شکستن معترضانی عموماً جوان و بیتجربه در بازجوییها، همچنین در رابطه با اعمال فشار به خانوادهها برای عدم اطلاعرسانی هشدار جدی میدهد و از خانوادهها و دوستان افراد بازداشتی میخواهد نسبت به بازداشت اعضای خانواده و آشنایان خود به سازمانهای حقوق بشری اطلاعرسانی کنند.
